🟩 O projekcie
Projekt miał na celu przybliżenie mieszkańcom Gminy Łabowa tej części lokalnego dziedzictwa, która przez lata uległa zapomnieniu, mimo że stanowi ważny element historii regionu. Dotyczył on obecności społeczności żydowskiej i łemkowskiej, które do wybuchu II wojny światowej współtworzyły kulturowy krajobraz gminy.
Realizacja zadania pozwoliła szczególnie dzieciom i młodzieży poznać historię miejsca, w którym żyją, w kontekście różnorodności narodowości, tradycji i religii obecnych na tych terenach jeszcze w pierwszej połowie XX wieku.
🟩 Co zmieniła realizacja projektu
Dzięki projektowi zwiększyła się wiedza mieszkańców na temat wspólnych korzeni Polaków, Żydów i Łemków.
Zadanie przyczyniło się do budowania postaw otwartości, przeciwdziałania stereotypom oraz wzmacniania poczucia lokalnej tożsamości. Ważnym efektem było także zainteresowanie młodego pokolenia historią regionu oraz tradycyjnym rękodziełem.
🟩 Działania zrealizowane w projekcie
📚 Prelekcje historyczne
W szkołach podstawowych w Czaczowie, Maciejowej, Łabowej, Nowej Wsi oraz w filii w Roztoce Wielkiej odbyły się spotkania prowadzone przez historyka regionalistę.
Prelekcje były dostosowane do wieku uczniów i przybliżały historię oraz kulturę społeczności żydowskiej i łemkowskiej.
🎓 Prowadzący prelekcje
Prelekcje w ramach projektu prowadził dr Łukasz Połomski – historyk, nauczyciel, publicysta i popularyzator historii regionu.
Doktor nauk humanistycznych, absolwent historii na Uniwersytecie Pedagogicznym w Krakowie. Od wielu lat zajmuje się badaniem dziejów społeczności żydowskiej i łemkowskiej na Sądecczyźnie.
Jest założycielem i prezesem Stowarzyszenia Sądecki Sztetl, autorem licznych publikacji naukowych i popularnonaukowych oraz inicjatorem wystaw, spacerów historycznych i projektów edukacyjnych. Współpracuje z wieloma instytucjami kultury w regionie.
W ramach realizowanego zadania dr Połomski przygotował również opisy historyczne do fotografii prezentowanych na wystawie.
🧵 Warsztaty rękodzielnicze
W świetlicach wiejskich w Barnowcu, Nowej Wsi, Łosiu i Roztoce Wielkiej zorganizowano warsztaty wykonywania:
🟣 łemkowskiej krywulki – tradycyjnego koralikowego naszyjnika
✂ żydowskiej wycinanki – sztuki silnie związanej z symboliką religijną
Zajęcia rozwijały umiejętności manualne oraz pozwalały uczestnikom bezpośrednio zetknąć się z dawnymi tradycjami.
🧵 Prowadzący warsztaty krywulki
Warsztaty wykonywania tradycyjnej łemkowskiej krywulki prowadził Witold Kozłowski – instruktor, artysta i popularyzator kultury tradycyjnej.
Od wielu lat zajmuje się rękodziełem oraz rekonstrukcją dawnych technik zdobniczych. Jego prace były prezentowane podczas licznych festiwali i wydarzeń artystycznych w całej Polsce.
Jako doświadczony edukator prowadzi warsztaty dla dzieci, młodzieży i dorosłych, łącząc wiedzę o dziedzictwie kulturowym z praktyczną nauką tradycyjnych umiejętności.
✂ Prowadząca warsztaty wycinanki żydowskiej
Warsztaty prowadziła Anna Wencel – historyk specjalizująca się w judaistyce, edukatorka i wieloletni pracownik Żydowskiego Muzeum Galicja w Krakowie.
Jako przewodnik i pedagog muzealny tworzy programy edukacyjne dla dzieci, młodzieży i dorosłych oraz współtworzy publikacje i wystawy poświęcone historii i kulturze żydowskiej.
Posiada bogate doświadczenie w realizacji projektów edukacyjnych, w tym inicjatyw związanych z nauczaniem o historii Żydów i dziedzictwie regionu.
🖼 Stała Wystawa Trzech Kultur
Zwieńczeniem projektu było przygotowanie wystawy fotograficznej w Gminnym Ośrodku Kultury w Łabowej.
Profesjonalny fotograf, we współpracy z historykiem, udokumentował miejsca związane z obecnością Żydów i Łemków – cmentarze, cerkwie oraz inne ślady dawnego życia społeczności.
Podczas wystawy zaprezentowano również prace powstałe w trakcie warsztatów. Wydarzeniu towarzyszyła oprawa muzyczna nawiązująca do tradycji obu kultur, a uczestnicy mogli bezpłatnie otrzymać broszury edukacyjne.
Wystawa ma charakter stały i jest dostępna dla odwiedzających w siedzibie Gminnego Ośrodka Kultury w Łabowej.
📷 Autor fotografii wystawy
Autorem zdjęć prezentowanych podczas wystawy był Kazimierz Fałowski – wybitny sądecki fotografik, pasjonat historii i kultury Nowego Sącza oraz całej Sądecczyzny.
Jego prace od lat dokumentują dziedzictwo regionu, utrwalając miejsca, ludzi i wydarzenia ważne dla lokalnej tożsamości.
🟩 Znaczenie dla mieszkańców
Projekt pomógł przywrócić pamięć o wielokulturowej historii gminy oraz stworzył przestrzeń do rozmowy o wspólnym dziedzictwie.
Dzięki niemu mieszkańcy mogli lepiej zrozumieć przeszłość swojego regionu, a młode pokolenie zyskało narzędzia do świadomego budowania przyszłości opartej na szacunku i dialogu.
🟩 Czas realizacji projektu
📅 15 marca – 17 października 2025 r.
🎥 Wysłuchaj prelekcji historycznej
Na potrzeby wystawy dr Łukasz Połomski przygotował wykład przybliżający historię społeczności żydowskiej i łemkowskiej na terenie Gminy Łabowa.
Nagranie stanowi uzupełnienie ekspozycji i pozwala jeszcze pełniej zrozumieć prezentowane treści.
